Dịch vụ thi công hạ tầng: Cách kiểm soát chi phí và hạn chế phát sinh

Dịch vụ thi công hạ tầng thường phát sinh chi phí khi khối lượng thực tế chênh so với hồ sơ, vật liệu biến động, mặt bằng bàn giao chậm hoặc các hạng mục san lấp, thoát nước và giao thông chưa được phối hợp đồng bộ. Vì vậy, chủ đầu tư cần kiểm soát ngay từ bước khảo sát, bóc tách khối lượng, lập tiến độ đến nghiệm thu từng giai đoạn. Bài viết dưới đây, MTK sẽ phân tích các nguyên nhân làm tăng ngân sách và cách tổ chức thi công giúp hạn chế phát sinh nhưng vẫn bảo đảm chất lượng, tiến độ công trình.

Những hạng mục trong dịch vụ thi công hạ tầng

Thi công hạ tầng gồm nhiều công việc liên kết với nhau, không chỉ dừng ở san lấp mặt bằng và làm đường. Tùy quy mô dự án, nhà thầu có thể triển khai:

Khảo sát hiện trạng, cao độ và điều kiện mặt bằng.
Phát quang, đào đắp, san nền và xử lý nền đất yếu.
Lu lèn, kiểm tra độ chặt và thi công nền, móng, mặt đường.
Lắp đặt cống, hố ga, hệ thống thoát nước mưa và nước thải.
Thi công đường ống cấp nước, bó vỉa, vỉa hè, rãnh thoát nước và sân bãi.
Xây dựng hào kỹ thuật, điện chiếu sáng và các hạng mục phụ trợ.
Hoàn trả mặt bằng, vệ sinh và nghiệm thu công trình.

Các hạng mục cần được phối hợp đúng trình tự ngay từ đầu. Nếu san nền, cấp thoát nước và đường giao thông triển khai thiếu đồng bộ, công trình có thể phải sửa chữa, đào lại hoặc điều chỉnh cao độ, làm tăng chi phí và kéo dài tiến độ.

Nguyên nhân khiến chi phí thi công hạ tầng phát sinh

Chi phí phát sinh thường xuất hiện khi hồ sơ chưa đầy đủ, khảo sát chưa sát thực tế hoặc có thay đổi trong quá trình thi công. Những nguyên nhân phổ biến gồm:

Khảo sát thiếu thông tin về nền đất yếu, công trình ngầm hoặc chênh lệch cao độ.
Khối lượng đào đắp, vận chuyển và vật liệu khác với dự toán.
Chủ đầu tư thay đổi thiết kế, cao độ hoặc phạm vi thi công.
Mặt bằng bàn giao chậm, còn vật cản hoặc khó đưa máy móc tiếp cận.
Giá vật liệu, nhiên liệu và chi phí vận chuyển biến động.
Mưa kéo dài gây ngập, sạt nền hoặc ảnh hưởng quá trình lu lèn.
Các đội thi công phối hợp chưa đồng bộ, dẫn đến tháo dỡ và làm lại.
Công việc bổ sung chưa được xác nhận rõ về khối lượng và đơn giá.
Chất lượng thi công không đạt yêu cầu, phải sửa chữa hoặc thi công lại.

Dù khó loại bỏ hoàn toàn các biến động, chủ đầu tư vẫn có thể hạn chế rủi ro bằng cách khảo sát kỹ, hoàn thiện hồ sơ và thống nhất quy trình xử lý phát sinh trước khi khởi công.

Xem thêm: Những nhược điểm bê tông nhựa nguội cần cân nhắc trước khi sử dụng

Cách kiểm soát chi phí ngay từ khâu khảo sát và dự toán

Khảo sát và dự toán là hai bước ảnh hưởng trực tiếp đến độ chính xác của ngân sách. Một báo giá thấp nhưng bỏ sót khối lượng, chi phí vận chuyển hoặc điều kiện nền đất có thể khiến tổng chi phí thực tế tăng cao sau khi khởi công.

Khảo sát đầy đủ điều kiện mặt bằng

Trước khi lập dự toán, chủ đầu tư và nhà thầu cần kiểm tra kỹ hiện trạng để xác định đúng phương án thi công. Các nội dung cần khảo sát gồm:

Địa hình, cao độ và độ dốc của khu đất.
Điều kiện địa chất tại khu vực nền yếu hoặc có tải trọng lớn.
Lối tiếp cận dành cho xe vận chuyển và máy móc thi công.
Nguồn đất đắp, vị trí đổ thải và cự ly vận chuyển.
Công trình ngầm, mực nước và các vật cản trên mặt bằng.

Khảo sát càng sát thực tế thì nguy cơ phải thay đổi biện pháp thi công hoặc bổ sung khối lượng về sau càng thấp.

Bóc tách rõ khối lượng từng hạng mục

Dự toán cần được chia thành từng nhóm công việc thay vì chỉ đưa ra một mức giá tổng. Chủ đầu tư nên yêu cầu bóc tách:

Khối lượng đào, đắp và vận chuyển đất.
Khối lượng lu lèn, cấp phối và xử lý nền.
Vật liệu sử dụng cho từng hạng mục.
Hệ thống giao thông, cấp thoát nước và điện kỹ thuật.
Nhân công, máy móc và chi phí vận chuyển.

Việc bóc tách chi tiết giúp chủ đầu tư dễ so sánh báo giá, theo dõi khối lượng thực tế và kiểm soát thanh toán theo tiến độ.

Kiểm tra sự đồng bộ của hồ sơ thiết kế

Các bản vẽ san nền, đường giao thông, thoát nước và hạ tầng kỹ thuật cần được kiểm tra đồng thời trước khi thi công. Chủ đầu tư nên làm rõ:

Cao độ giữa các khu vực và hạng mục kết nối.
Vị trí cống, đường ống và hào kỹ thuật.
Phạm vi công việc của từng đơn vị thi công.
Tiêu chuẩn vật liệu và yêu cầu nghiệm thu.
Trình tự triển khai theo từng khu vực.

Hồ sơ đồng bộ giúp hạn chế tình trạng thi công chồng chéo, phải đào lại mặt đường hoặc điều chỉnh cao độ sau khi đã hoàn thiện.

Xem thêm: 7 tiêu chí đánh giá đơn vị làm hạ tầng giao thông trước khi ký hợp đồng

Làm rõ đơn giá và khoản dự phòng

Báo giá cần ghi cụ thể đơn giá đã bao gồm những chi phí nào để tránh hiểu khác nhau trong quá trình thực hiện. Các nội dung cần thống nhất gồm:

Nhân công, máy móc và nhiên liệu.
Vận chuyển vật liệu và đổ thải.
Thuế, phí và chi phí thí nghiệm.
Khối lượng cố định và khối lượng tạm tính.
Nguyên tắc điều chỉnh khi khối lượng tăng hoặc giảm.
Khoản dự phòng cho điều kiện chưa thể xác định chính xác.

Với công việc được đo đếm theo thực tế, hợp đồng cần quy định rõ hồ sơ xác nhận, phương pháp nghiệm thu và đơn giá áp dụng. Đây là cơ sở quan trọng để kiểm soát ngân sách và hạn chế tranh chấp khi phát sinh.

Giải pháp hạn chế phát sinh trong quá trình thi công

Sau khi khởi công, chi phí và khối lượng cần được kiểm soát liên tục thay vì chỉ đối chiếu vào cuối dự án. Một số giải pháp nên áp dụng gồm:

Nghiệm thu từng lớp, từng giai đoạn trước khi chuyển bước.
Cập nhật khối lượng thực tế theo ngày hoặc theo tuần.
Kiểm tra chủng loại, số lượng và chứng từ vật liệu đầu vào.
Hoàn thành cống, đường ống và hào kỹ thuật trước khi làm mặt đường.
Điều phối máy móc, nhân lực phù hợp để hạn chế thời gian chờ.
Lập biên bản cho mọi thay đổi ngoài phạm vi hợp đồng.
Theo dõi tiến độ, xử lý sớm các khu vực bị chậm.
Chuẩn bị rãnh tạm, máy bơm và phương án che chắn khi mưa.
Báo cáo định kỳ về khối lượng, chi phí và rủi ro phát sinh.

Trong quá trình thi công, MTK phối hợp chặt chẽ giữa đội hiện trường, bộ phận kỹ thuật và chủ đầu tư. Việc xác nhận kịp thời giúp hạn chế tranh chấp về phạm vi công việc, khối lượng và giá trị thanh toán.

MTK đồng hành kiểm soát chi phí thi công hạ tầng

Kiểm soát chi phí hiệu quả cần bắt đầu từ khảo sát thực tế, bóc tách rõ khối lượng và tổ chức thi công đúng trình tự. MTK triển khai san nền, đường giao thông, cấp thoát nước, sân bãi và các hạng mục hạ tầng phụ trợ theo yêu cầu từng dự án.

Trước khi báo giá, MTK khảo sát hiện trạng, xác định phạm vi công việc và làm rõ các yếu tố có thể phát sinh. Chủ đầu tư có thể liên hệ MTK để được tư vấn phương án thi công, lập báo giá theo từng hạng mục và kiểm soát ngân sách trong suốt quá trình thực hiện.