Tiêu chí đánh giá chất lượng thi công hạ tầng giao thông trước khi nghiệm thu

Trước khi đưa một công trình giao thông vào nghiệm thu và khai thác, việc đánh giá đúng chất lượng thi công là bước quan trọng để hạn chế nguy cơ lún, nứt, đọng nước hoặc xuống cấp sớm. Với thi công hạ tầng giao thông, chất lượng không chỉ thể hiện ở bề mặt hoàn thiện mà còn phụ thuộc vào nền đường, kết cấu các lớp vật liệu, hệ thống thoát nước, cao độ, độ dốc và hồ sơ kiểm soát chất lượng. Bài viết dưới đây MTK sẽ làm rõ những tiêu chí cần kiểm tra trước khi nghiệm thu để chủ đầu tư có cơ sở đánh giá công trình một cách toàn diện.

Những tiêu chí đánh giá chất lượng thi công hạ tầng giao thông

Đánh giá chất lượng thi công hạ tầng giao thông không thể chỉ dựa vào bề mặt hoàn thiện. Chủ đầu tư cần kiểm tra đồng thời nền đường, lớp móng, mặt đường, hệ thống thoát nước, hạng mục phụ trợ và hồ sơ chất lượng trước khi nghiệm thu.

Kiểm tra chất lượng nền đường

Nền đường ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chịu tải và độ ổn định của toàn bộ kết cấu phía trên. Theo TCVN 9436:2012, khi nghiệm thu cần kiểm tra:

độ chặt nền đường;
cao độ và kích thước hình học;
độ dốc ngang, khả năng thoát nước;
khu vực nền yếu đã xử lý;
dấu hiệu lún, nứt hoặc bơm bùn.

MTK nên kiểm soát nền theo từng lớp thi công để phát hiện và xử lý vị trí không đạt trước khi thi công lớp móng.

Kiểm tra lớp móng cấp phối đá dăm

Theo TCVN 8859:2023, lớp cấp phối đá dăm phải đạt hệ số độ chặt K ≥ 0,98. Trong quá trình thi công, khoảng 2.000 m² cần kiểm tra một vị trí độ chặt ngẫu nhiên.

Một số sai số cần kiểm soát gồm:

cao độ: khoảng -10 mm với móng dưới, -5 mm với móng trên;
độ dốc ngang: khoảng ±0,5%;
chiều dày: ±10mm với móng dưới, ±5mm với móng trên;
chiều rộng không thiếu quá 50 mm.

Vật liệu cũng phải được lấy mẫu kiểm tra theo nguồn trước và trong quá trình thi công, tránh tình trạng san rải xong mới phát hiện không đạt yêu cầu.

Kiểm tra lớp mặt bê tông nhựa

Đối với bê tông nhựa chặt sử dụng nhựa đường thông thường, TCVN 13567-1:2022 yêu cầu hệ số độ chặt không nhỏ hơn 0,98. Việc kiểm tra thường thực hiện với khoảng 2.500 m² cho một tổ 3 mẫu khoan.

Mẫu khoan được dùng để đánh giá:

chiều dày lớp bê tông nhựa;
độ rỗng dư;
mức độ dính bám với lớp dưới;
tình trạng rỗ mặt, phân tầng;
độ đồng nhất của vật liệu.

Tiêu chuẩn cũng yêu cầu độ dính bám với lớp dưới đạt trên 95% diện tích bề mặt mẫu khoan. Độ nhám mặt đường được kiểm tra bằng con lắc Anh với giá trị BPN không nhỏ hơn 50.

Kiểm tra đoạn thi công thử trước khi triển khai đại trà

Một chi tiết thường bị bỏ qua trong nhiều bài viết về thi công hạ tầng là yêu cầu rải thử bê tông nhựa.

Theo TCVN 13567-1:2022, trước khi thi công đại trà hoặc khi sử dụng loại hỗn hợp bê tông nhựa khác, cần thi công thử một đoạn có chiều dài tối thiểu 100m và rộng tối thiểu một làn xe.

Đoạn thử được sử dụng để xác định thực tế:

nhiệt độ rải;
nhiệt độ bắt đầu và kết thúc lu;
chiều dày rải trước lu;
loại lu và số lượt lu;
độ chặt đạt được;
độ bằng phẳng;
độ nhám;
lượng vật liệu tưới dính bám hoặc thấm bám.

Nếu đoạn thử chưa đạt, tiêu chuẩn yêu cầu điều chỉnh công nghệ và thực hiện lại trước khi triển khai đại trà.

Với MTK, đây là bước quan trọng để hạn chế tình trạng thi công hàng nghìn mét vuông rồi mới phát hiện công nghệ lu hoặc chiều dày rải chưa phù hợp.

Xem thêm: Cách sửa chữa đường nhựa hiệu quả giúp kéo dài tuổi thọ mặt đường

Kiểm tra cao độ, độ bằng phẳng và độ dốc

Khi nghiệm thu cần đo thực tế bằng thiết bị trắc đạc hoặc thước chuyên dụng, tập trung vào:

cao độ tim và mép đường;
độ dốc ngang;
chiều rộng phần xe chạy;
cao độ tại vị trí đấu nối;
độ bằng phẳng dọc và ngang.

Đây là nhóm chỉ tiêu ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thoát nước và độ êm thuận khi khai thác.

Kiểm tra hệ thống thoát nước

Hệ thống thoát nước cần đồng bộ với cao độ mặt đường. Các vị trí cần kiểm tra gồm:

cao độ đáy cống;
hướng thoát nước;
mối nối cống;
hố ga, cửa thu;
cống ngang đường;
khả năng thoát nước thực tế.

Nếu mặt đường vẫn xuất hiện đọng nước sau mưa, cần kiểm tra lại cao độ, độ dốc và vị trí cửa thu trước khi nghiệm thu.

Kiểm tra bó vỉa, vỉa hè và các hạng mục phụ trợ

Đối với hạ tầng khu đô thị, khu công nghiệp hoặc đường nội bộ, nghiệm thu còn phải xem xét đồng bộ:

bó vỉa;
vỉa hè;
dải phân cách;
rãnh thoát nước;
biển báo;
sơn kẻ đường;
cọc tiêu;
hệ thống an toàn giao thông.

Hệ thống báo hiệu đường bộ hiện được điều chỉnh bởi QCVN 41:2024/BGTVT, áp dụng đối với tổ chức, cá nhân liên quan đến quản lý, đầu tư xây dựng, bảo trì và khai thác kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ.

Do đó, trước khi bàn giao, MTK không chỉ cần hoàn thiện phần mặt đường mà còn phải kiểm tra vị trí, kích thước và bố trí hệ thống báo hiệu theo hồ sơ được phê duyệt và quy chuẩn áp dụng.

Kiểm tra hồ sơ chất lượng

Ngoài hiện trường, hồ sơ nghiệm thu cần đầy đủ các tài liệu như:

chứng chỉ và nguồn gốc vật liệu;
kết quả thí nghiệm;
biên bản nghiệm thu từng lớp;
kết quả kiểm tra độ chặt;
hồ sơ trắc đạc;
nhật ký thi công;
bản vẽ hoàn công;
biên bản xử lý vị trí không đạt.

Việc kiểm soát đồng thời hiện trường và hồ sơ giúp chủ đầu tư đánh giá chất lượng công trình bằng số liệu thực tế thay vì chỉ dựa vào quan sát bề mặt.

Xem thêm: Quy trình thảm bê tông nhựa nóng đúng chuẩn, hạn chế lún nứt sau thi công

Những lỗi thường gặp khiến công trình chưa đủ điều kiện nghiệm thu

Trong thực tế, công trình giao thông có thể chưa đủ điều kiện nghiệm thu do nhiều sai lệch về kỹ thuật, vật liệu và hồ sơ. Chủ đầu tư cần phát hiện sớm để yêu cầu xử lý trước khi bàn giao.

Các lỗi thường gặp gồm:

Độ chặt nền hoặc lớp móng không đạt: Với cấp phối đá dăm, TCVN 8859:2023 yêu cầu hệ số độ chặt K ≥ 0,98. Vị trí không đạt cần xử lý và kiểm tra lại trước khi thi công lớp tiếp theo.
Chiều dày lớp vật liệu sai thiết kế: Sai số có thể xuất phát từ kiểm soát cao độ hoặc chiều dày rải chưa phù hợp, làm ảnh hưởng khả năng chịu tải của kết cấu.
Bê tông nhựa không đạt độ chặt: TCVN 13567-1:2022 yêu cầu hệ số độ chặt không nhỏ hơn 0,98. Nguyên nhân thường do nhiệt độ hỗn hợp, số lượt lu hoặc chiều dày rải chưa phù hợp.
Mối nối bị khấc, rỗ hoặc hở: Các vị trí này dễ tạo điều kiện cho nước thấm xuống kết cấu và gây bong bật mặt đường.
Mặt đường bị đọng nước: Thường do sai cao độ, độ dốc ngang không đủ, cửa thu nước đặt chưa phù hợp hoặc mặt đường bị võng.
Vật liệu và hồ sơ thí nghiệm chưa đầy đủ: Vật liệu cần đúng nguồn, có kết quả kiểm tra và hồ sơ chứng minh chất lượng.
Hồ sơ hoàn công không khớp thực tế: Cao độ, hố ga, cống, cửa thu và các vị trí đấu nối phải được đo đạc và thể hiện đúng hiện trạng.

Vì vậy, MTK cần kiểm soát chất lượng và hoàn thiện hồ sơ song song với từng giai đoạn thi công hạ tầng giao thông. Cách làm này giúp phát hiện sai lệch sớm, hạn chế sửa chữa khi công trình đã hoàn thành.

Kết luận

Chất lượng thi công hạ tầng giao thông cần được kiểm soát xuyên suốt từ nền đường, lớp móng, mặt đường đến hệ thống thoát nước và báo hiệu giao thông. Không nên chỉ đánh giá qua bề mặt hoàn thiện mà cần đối chiếu các chỉ số như độ chặt, chiều dày, cao độ và kết quả thí nghiệm thực tế.

Chủ đầu tư nên yêu cầu kiểm tra, nghiệm thu theo từng lớp và xử lý ngay các vị trí không đạt trước khi chuyển sang bước tiếp theo. Với các dự án do MTK thực hiện, việc kiểm soát vật liệu, đo đạc, thí nghiệm và hồ sơ nghiệm thu theo từng giai đoạn giúp quá trình bàn giao rõ ràng hơn, đồng thời hạn chế nguy cơ lún, nứt hoặc đọng nước sau khi đưa công trình vào sử dụng.